Candam bandhamA ??

Srinivasa Dokka (sdokka@st6000.sct.edu)
Wed, 14 Feb 1996 09:38:35 -0500 (EST)

Candam bandhamA ??
___________________

pATA ??, padyamA ?? anna praSna cirakAlamgA unnadE. ayitE, dInikai iTa
sigapaTlu, pOTlATalaku pOyi, aTa cIvATlU, agacATla pAlaina pAta caritanu
talucukonTE, sphuraNaku vaccE okka nagna satyam EmiTanTE, BAshA BEshajam
cUpincaDam lOnU, aham mIri pravartincaDam lOnU irupakshAla panDita varyulU
yathA Sakti "sRjanAtmakatE kavi/racayita ki prANam" anna vishayAnni visma-
rincAranEdi. I vishayAnni prastAvistU, BAshaku Candam, bandham kAdani,
pATa, padyAlalO, dEni andam - dAnidE anE vAdAnni samardhistU, pATainA,
padyamainA, "sRjanAtmakatE sAhityAniki jIvanADi" anE message lO konta
(f)punny-amunu kalipi mI munduncE prayatnam cEstunnAnu, avadharincanDi.

This article is NOT intended to offend any of the candO followers here,
but I sincerely put forward my attempts and share my views with you for
your corrections, comments, suggestions and enjoyment. I invite NO FLAMES
as I enjoy my interest in both candO badhdha padya racana as well as gEya
racana and other non candO padya/gadya creations.

mundugA "cinna" tAta gAriki jEjElarpistU,
Ayana kRshini manasArA talacukonTU... ilA...

" toli telugu avadhAni cinnayya tAta,
vyAkaraNA SAstrAna BAshAvadhUta,

nErpADu vidyalanu nErcETi vidhamunu,
padyAla praBavammu paTTuTalo nEta,

viSlEshaNalu cEse, vivarinci cUpe,
vyavahAra dOshAla tagilince vAta,

peTTADu BAshakE pai merugu pUta,
kongrottagA merise tenuganducEta,

kavirAja ravi tEja sAhitya sandhAta
kavulandaraku nitaDu jIva pradAta,

kai mODci SEtunide, yItaniki dyOta,
tirigi vrAsenu yitaDu mana telugu vrAta !!"

taruvAta, asalu "candam bandhama"nE attitude ki Upiri pOsina vAstavAlanu
pariSIlistU,

palle padAllO tElE BAsha kEmi prAsunnadi ??
gAli vATugA sAgE pATa kEmi gati yunnadi ??
yati lEkane madi BAvam batiki baTTa kaTTadA ??
vyAkaraNam vyavahArapu dOsamenca sariyounA ??

yati, prAsalu gAlikodali,
padya racana sEya tagadu,
anabOkanDanabOkanDi..

manasu lOni mATa ceppa,
mAtra lEla, CandamEla,
mari BAshA bandhamEla ??

manci BAvamunDAli, manci BAvanunDAli,
manci tapana unDAli, SRjanAtmakatunDAli,

manasu vippi ceppagA, padya mokaTe, pATa yokaTe,
mAtrA vaidyamulenduku, manasu Usu vinEnduku ??

bAla vyAkaraNamU, amara kOSamU, pedda bAla Sikshala viluva, AnADu 'cinna'
tanamlO antagA teliyaka pOyinA, A taruvAta O' padyam vrAddAmanna AlOcana
vaccina prati kshaNamU avagatamoutUnE undi. "Candassu Mathematics vanTidE",
ani nAnna gAri vAdana. I used to agree with that for the only reason that
it fetched more marks (It can even fetch full-count, at times..:-)), than
the "cATa BAratam" vyAsAlu of general(compared to composite telugu - 60%
telugu+40% Sanskrit) telugu, but, I guess "Candassu" is more connected to
"mEtha" than "Math" and the fact which is undenaible is that the creativity
(sRjanAtmakata / dhAraNa) is the backdrop and forte of every face of
Literature, be it a great skill like "avdhAna prakriya" or a general
"Usu pOka" type of "padya racana".

Anyway, referring to the "toli telugu avadhAni and BAshAvadhUta", man
"cinna("yya sUri) tAta gAru, here is a little p/funny episode on the
after effects of the "telugu vyAkaraNa sandhAnamu", idi okAnoka baDugu
kavi AvEdana, nAlAnTi kondaru "buDugu" vargAla ArOpaNa, AlakistArA --

telugu BAshaku gaNamu lalankAramancu,
bahu vidhammula virice BAsha nitaDu,
vyAkaraNa sUtrAlu, yati maitri gatulancu,
padyAla kanipeTTE prAsa gOtrAlu,
BAvArtha sangatulu, sAmAsa dOsAlu,
teliya jeppina sUri yavadhAni tAta,
sAhitI sampadanu, sAna rAtini beTTi,
tiraga rAsenu BAvi telugu rAta,

munnu cEsi cUpe naksharAlatO PITlu,
pidapa kavulaku bAga Siksha paDunaTlu,
padyAla kAvyAlu rAyanga yagacATlu,
cinnayya kEmeruka cinnOLLa pATlu..

( pai padyAlalO, "sAmAsa dOsAlu, rAta, cinnOLLu" modalaina vADuka
mATalu "vyavahArikam lOnunDi padya racana lOniki tongi cUsinavE" -

vADukanU, vyavahArikAnnI, kAdanna sAhityam, tanantaTa tAnugA padi
mandikI cEruvayyE BAgyAnni kOlpOtundani nA vuddESyam !! )

avunu mari, okkokka padyAnikI intinta tannukOvAlsi vaccinappuDu "tanDrI,
tAtA" j~Apakam vaccAranTE, rAru marI...:-)

aslAmATanTE j~aapakam vaccindi, cinnayya ku mundu vyAkaraNa pracAram
yelA jarigEdO ani 'cinna' sandEham vaccindi. Seriously, what were the
other "prAmANika telugu vyAkaraNa granthamulu" before the cinnayya erA ??
Would any knowledgeable friends in the forum throw some light on this.

I remain, inviting views, comments and corrections from elders and other
friends in the forum..

regards..

- Ram (Ramabhadra Dokka from sdokka@st6000.sct.edu)