gEtukeeperu Hampanna

sadananda (sada@anvil.nrl.navy.mil)
Mon, 12 Aug 1996 09:46:44 -0400

Happanna charitram

>From the files of my father. This is based on the actual story of gate
keeper, Hampanna, whose samaadhi is there in Gutti, Anantapur district.
Hamapanna's story has inspired many Rayalaseema poets. This has happened
during the war time under British rule. He was a railway gate keeper who
sacrificed his life, protecting couple of young ladies from the savage
clutches of white, British solders. His is a heart moving story. The
incident became known by a news reporter that investigated the story, and I
believe an enquiry was made at a collector's level, but suppressed from
public for fear of emotional upraising. His samaadhi is there even today
and he is worshipped as a hero. And I say, that is our true culture. The
story speaks for itself. It is honor to know him and read his punya
charitra.

The poems were published in "Andhra Pradesh" a monthly magazine in June
1964. Transcribed from a tape.

gEtukiiparu hampanna

Kuntimaddi Seshasarma

vinaraa vinarra viira sOdaraa
bhavya jiivi hampanna charitranu
vinaraa, vini yaanandamu ganaraa

gETukeeparagu hampannanTE
poddu paDamaTane paTamarinchinaa
paaraavaaramu niira munchinaa
ningi taarakalu nElaguulinaa
dharmamu tappani karma shiiluDu
yenaru gunDe gala niyata vratuDu

hampannanu gani aparichitambagu
karakuTendayu karagi yokinchuka
yiruvu nosangunu chiru nagavulatO
satkarinchunuu sambhaavinchunu
vinaraa vinarra viira sOdaraa
bhavya jiivi hampanna charitranu
vinaraa, vini yaanandamu ganaraa

kaaliki cheppulu kaakii yangii
adE rangudE ardhOrukamuu (half pants)
alankaaramu aadhikaarikamu
vadaluga nunnaa vadalani belTuu
paTTakunDinaa peTTina TOpii
ataniki amarina amuulya vEsham
achala tanuvutO hastamudranO
pachcha diipamunO paTTi nilchukoni
vachchE banDiki svaagata michchuTo
pOyE banDiki saaganampuTO
anavaratammadi aatani koluvu
vinaraa vinarra viira sOdaraa
bhavya jiivi hampanna charitranu
vinaraa, vini yaanandamu ganaraa

manDu TenDakuu chimma chiikaTiki
suDiyaka jaDiyaka - sokkaka sOlaka
vankalu daaTii - vaagulu daaTii
konDala nekkii - kOnela drokii
malapulu dirigii - melikelu meligii
antE teliyani ayO maargamuna
kODa naagu vale busalu goTTuchuu
baala lOchanamu vrEla vichchukoni
segalu grakkuchuu pogalu jimmuchuu
chaka chaka chaka chaka
chaka chaka chaka chaka
duura duuramuna duukuchu vachchE
pogabanDinchuka poDagani nantane
baara kaDDamuga baara talupulanu
muusi biginchii - vEsamu daalchii
nilabaDi yunDunu vichcha lEmaraka
bhavya jiivi hampanna charitramu
vinaraa, vini yaanandamu ganaraa.

yenDa kenDinaa - vaana naaninaa
duukulu vaarE dhuuma shakaTamadi
yevvaDa vanaduu - yEmani yaDugadu
sambhaashimpaduu - chakka cuuDaduu
chirunavvinchuka chindi pOyaduu
madamattaadbida mattishTambula
kasanaayitamagu hariyachchandramu
krEvala nunDina kinchu nokammula
kriiganTanu parikinchina vidhambuna
tannu ganimpaga tarali pOyinanu
kalata vahimpani karmikuDaataDu

gollapaaLamuna kupa kanThambuna
guttala mekkuchu gunTalu jaaruchu
kuutalu vEyuchu guntakanTi pogabanDi
huTaahuTi vachchenu - pOyenu
dhuuma shakaTamadi taamasinchinanu
tana dharmambunu tappani hampana
swaagata michchenu saaganampenuu
vinaraa vinarra viira sOdaraa
bhavya jiivi hampanna charitranu
vinaraa, vini yaanandamu ganaraa.

aanishaa mukhamandu angaNaamaNu liddaru
arugu chunTiri gEtu kallanta duuraana
chedari pOyina kurulu chindulaaDa mukhaana
tammalapu raagamun danta dhavaLamu dOpa
paruvampu niga nigala phaalambu paiDi
binduvulu grammi yoka vinta yandamu tOpa
taaruNya gaaDhataa darshakastvana piivarata yuvakulaku
tattaramu janimpaga jEya
chitta muravaDi paruvulettu chunnanu guuDa
piina kucha bhaarammu birudu bhaaramu kuuDa
anga saagaka niika yaaTanka maguchunDa
vala dOpu kunna koDavalula piDu lEchElu
kOya bOyina palle gubbatalulaa telpa
muchchaTalu sulpuchunuu muguta laruguchu nunDri.

antalO gaanchinaa rallanta duuraana
lEDi pillala vETa laaDa naDavula yandu
daapulO digi yunna danDulO koluvunna
praayampu kaavuramu kaayammu grammukona
ramaNi yanagaane rampaakulambaina
maanasambuna pongu manmanOdrEkambu
nanacha chaalani vaaarini, aa kaaminii maNuluu.

danDuvaarannE daDa buTTu gunDelaku
oDalu gaDa gaDa laaDu naDugu taDabaDu chunDu
raNarangamula yandu tR^inamuvale praaNaalu
lekka sEyani nukku mukka sipaayiilu
andulO tella vaaranna vaariki ninkaa
aaTankamE lEdu - aDugu vaaDE lEdu
anaraadu palletti - kanraadu kannetti
manaku vaarala chEta mati kenta rOtaina

vaarala ganugoni vanita lantaTanu
palu vidhambulagu valavani talapulu
krammu konaga tama Dendamu landuna
baavuru gaaniki bhayapaDi tolageDu
raachilukalu vale ramaNulu visa visa
chanu chunDaganE chayyana vaarala
darini yokkaruDu duruku tanambuna
kaatanokketanu karamu vaTTi kone

alaraamaNiyunu aagrahambutO
anTina karamunu naTTe dulipi tana
mola dOchina koDavali kaDavalitO
duuchi niliche kendova kanugavatO

antalOne naa punta nevvaDO
arugu denchi naTu ralajaDi vaDamaga
venuka taggiraa viira puurushulu

adi yedamuga naa anganalu
naravaDi paruvu liDichi hampannanu daasiri
rakshimpumu samrakshimpumu mamu
hampanna maa yannaa
annula maana rakshNamu puunumu kaDuvaDi

yani praarthinchina yativala kannulalO dalacheDi
yadalO nummarikamu naDakalO tondara paaTunu
maaTalalO dOcheDi Dagguttikayunu
chaaTuna juupeDi chEti sanniyunu
kalayattammunu teliya jEsinavi.

talayuuchi yoka saari talimi bODula juuchi
allanta janudenchu tella doralanu juuchi
vaarimpa raanaTTi vaari teguvanu juuchi
maaninii manasamu mananiiyatakunai
antakanTenu vEru yanuvu gaami yeringi
andu raabOvu natyaahitamu gamaninchi
aduru Dendamu konta kudurupaaTuku techchi
chenta gala gadi lOki yintulanu bampi
taa biigamu vaichi chevi neTulO vEse.

aTu chikki naTu chikki
maTu maaya mainaTTi
kuTilaalatala koraku
naTu niTula parikinchi
chai jaari pOvuTaku chintinchi madi lOna
teguva puunina gunDe diTavutO rayamutO
buuTu Taka TakalatO naaTOpamula toDa
OTa suntayu lEka gETu kaDa kEtenchi
gETu kiiparu gaanchi kEDinchi yaDiginaa
riTuvachchi aa kaanta lETu bOyinaaranchu
paashchatya bhaTulu hampanna parikinchi

yendu vOyirO yEmo yEneruga nanna,
yegaadiga vaani gamaninchi tilakinchi gadi talupu
vrElaaDu taalammu viikshinchi
gaddinchi gadi talupu
teruvu managaa nataDu vinakunna
okkaDu biigammu vrakkalimpa doDanga
aDDammugaa nanta hampanna niliva baDi
raapaaDi trOpaaDi yaa paapa jaatitO kaDagi pOraaDi,
rakkasulu kakkasa beTTi piiDinchu chunDa
pada taalanambuna dalpu nuuDedemmu
viiDaDDu paDu chunDa
lOnunna bhiitaina lOchnalu 'kuyy' peTTa
kai veTTi yEDvabO kaamaaturulu vaaru
kaamammu krOdhamai kaDagi vaarinchu
hampannapai padaguni tupaakiilatO gummi
pODachu nunDa sattuuru pOvu daaka
hampanna angaangamulu
kommettu rulukanga
pantamuna bOri aapannuDai kanu muuse.

bhuga bhuga mani nippulu grakkeDi
poga legayinchuchu
aTa kEtencheDi noka banDini ganiyaa
dunDagu lechaTikO parugu lettiri
hampanna kalEbaramu
avanipai kannarpaga yunDagaa

aartha rakshaNa parun DalladigO
gutti satramu daapulO
rODDu prakkana samaadhilO
muuga bhashaNa tODa bhOdhinchu chunnaaDu
strii rakshanamu maaku bhuurakshaNamu minchi
punnemmu lEdupO purushulaku puDaminani
yennaga daramE hampannaa dhannula minnaa

vinaraa vinarra viira sOdaraa
bhavya jiivi hampanna charitranu
vinaraa, vini yaanandamu ganaraa
----------------------------
Hari Om!
Sadananda

K. Sadananda
Code 6323
Naval Research Laboratory
Washington D.C. 20375
Voice (202)767-2117
Fax:(202)767-2623

______________________________________________________________________________
What you have is His gift to you and what you do with what you have is your
gift to Him: Swami Chinmayananda
----------------------------------------------------------------------------

---